Vaginisme en identiteit 2: Identiteitsproblemen in therapieland

Vaginisme en identiteit 2: Identiteitsproblemen in therapieland

Wat kan je nu aan je identiteitsproblemen doen in therapieland?
Je identiteit is een onderdeel van je levensscript. Je identiteit komt tot stand door je ervaringen, en je interpretaties en conclusies, je definities, en je afspraken daarover. Het is dus niet wat je bent, maar wat je met jezelf afgesproken hebt. Meestal ben je dat vergeten. Echter, omdat het afspraken zijn, kunnen ze veranderen. Daarom is je identiteit ook veranderbaar. Soms kan dat heel handig zijn. Daarom zouden identiteitsproblemen goed behandelbaar moeten zijn in therapieland. En als je vaginisme het resultaat is van je identiteit, zou je vaginisme dus ook goed behandelbaar moeten zijn. Maar wat gebeurt er meestal bij identiteitsproblemen in therapieland?

Wat we kunnen zien in de reguliere psychologische hulpverlening, en in de psychiatrie is het volgende. In de diagnostiek vallen alle problemen die te maken hebben met identiteit onder de persoonlijkheidsdiagnostiek. Wanneer iemand persoonlijkheidsproblematiek heeft die na langdurig inzichtgevende therapie toch niet veranderbaar is gebleken, dan wordt de diagnose “persoonlijkheidsstoornis” gegeven. Men zegt wel dat een persoonlijkheidsstoornis onbehandelbaar is. Echter:

We kunnen ons echter afvragen of die persoonlijkheidsstoornis het resultaat is van onbehandelbare problematiek, of van een gebrekkige behandelingsmethodiek. Een gevaarlijke trend anno 2012 is dat diagnosen in de sfeer van persoonlijkheidsstoornissen momenteel veel te snel gesteld worden. Een van de vergissingen die men maakt is dat alleen de gevolgen van de persoonlijkheidsstoornis behandeld worden (symptoombestrijding) maar dat aan de persoonlijkheidsproblematiek zelf vrijwel niet gewerkt wordt, en dat de therapie gegeven wordt door mensen die op het gebied van behandeling van persoonlijkheidsproblematiek onvoldoende geschoold zijn. Het gevolg is dat hulpverleners op een dag tegen je kunnen zeggen: Je hebt al zoveel behandeling gehad. Niets heeft gewerkt, je bent onbehandelbaar, dus je moet het maar doen met het resultaat dat je tot nu toe bereikt hebt.

Je kan het vergelijken met iemand die Chinees wil leren spreken, maar die les krijgt in Engels. Uiteindelijk kan de docent tegen hem zeggen: je hebt al zoveel taallessen gehad, maar je spreekt nog steeds geen woord Chinees. Je bent een hopeloos geval. Maar ben je dat dan ook? Nee natuurlijk niet. Je hebt alleen Engels leren spreken. Dit gebeurt ook vaak met persoonlijkheidsproblematiek. De wens om het probleem op te lossen wordt geuit, maar de gevolgde benadering sluit niet aan bij het probleem. Daardoor wordt het doel niet bereikt. De methodiek is niet effectief.

Dit overkomt met name ook vrouwen met vaginisme of dyspareunie. Bij mij komen vaak juist die vrouwen in bij de seksuoloog of bekkenfysiotherapeut, of psycholoog al eerder gewerkt hebben aan de seksuologische klacht. Maar, zonder resultaat. Wat ik vaak zie is het volgende: de klacht werd als diagnose beschouwd, terwijl het alleen maar een symptoom was van iets anders. Daardoor werkte de behandeling niet. Dat betekent niet dat je vaginisme onbehandelbaar is, maar wel dat je een andere benadering nodig hebt. De oorzaken van dyspareunie of vaginisme kunnen gelegen zijn in een zogenaamd identiteitsprobleem. (Een identiteitscontract is een verzameling afspraken die je dus in je jeugd gemaakt hebt over wie jij bent in relatie tot de belangrijkste personen toendertijd. Meestal zijn dat dus je vader en moeder.) Als een identiteitscontract jou eigenlijk verhindert om jezelf te zijn, om echt te zijn, dan kan dat veel spanning opleveren. Dit kan direct leiden tot vaginisme of pijn bij seks. Als nu alleen wordt gewerkt aan het oplossen van de lichamelijke spanning, maar niet aan het conflict met je identiteitscontract verandert er helemaal niets.

Regelmatig merk ik dat in de behandeling van vaginisme en of dyspareunie onvoldoende aandacht is voor identiteitsprogramma’s. Dat komt doordat veel hulpverleners hier niet of onvoldoende in geschoold zijn. Daardoor zie ik regelmatig clienten die al 5, soms zelfs 10 hulpverleners hebben gehad zonder dat de oorzaken van het vagininisme echt werden opgespoord, zonder dat die oorzaken behandeld werden, en zonder dat identiteits- of persoonlijkheidsproblemen werden aangepakt. Ik denk dan dat er sprake is van gemiste kansen. Het kan veel beter.

Drs FreyaJoy Annemarie Tinbergen
Holistisch werkend Psycholoog NIP-seksuoloog Amsterdam

Verder lezen: Vaginisme en identiteit 3: Een identiteit die botst met je ware aard.

Alle artikelen in deze reeks:

Vaginisme en identiteit 1: Ben jij geprogrammeerd voor vaginisme?

Vaginisme en identiteit 2: Identiteitsproblemen in therapieland

Vaginisme en identiteit 3: Een identiteit die botst met je ware aard.

Vaginisme en identiteit 4: Wat zijn de voordelen van het leven vanuit identiteit?

Vaginisme en identiteit 5: Hoe zou een identiteit kunnen werken bij vaginisme?