Er kwam een man bij mij in therapie die naar aanleiding van erectieproblemen faalangst had gekregen. Hij was bang dat hij bij zijn nieuwe vriendin geen goede erecties zou kunnen krijgen. Hij had ook seksuele fantasieën waarvoor hij zich schaamde. Hij zag seks als iets liefs en intiems tussen twee mensen, en die seksuele fantasie paste daar helemaal niet bij. Wat voor seksuele fantasieën waren dat? Die angst voor erectieproblemen en seksuele fantasieen, wat had dat met elkaar te maken? Had het wel iets met elkaar te maken? Wat was zijn achtergrond? Hij vertelde me zijn verhaal. Ik heb enkele gegevens veranderd zodat je hem niet kunt herkennen. Deze man, laten we hem Wim noemen, was opgegroeid in een gezin met een autoritaire mishandelende vader. Zijn moeder was lief en zorgzaam, maar kon niet tegen vader op. Wim was doodsbang voor zijn vader. Wim deed zijn uiterste best om straf van en mishandeling door zijn vader te voorkomen. Als kind kon hij dat echter alleen maar door conflicten te vermijden. Dit betekende voor Wim dat hij geen eigen mening mocht hebben. Ook zat hij op een strenge school waar de nonnen een lat konden gebruiken om kinderen mee op de vingers te slaan als ze niet snel genoeg deden wat de nonnen zeiden. Dus ook daar moest hij zich onderworpen blijven opstellen om slaag te vermijden.

Wim werd ongelofelijk bang voor heel veel dingen in zijn leven. Hij was bang om te slagen, en tegelijk had hij faalangst. Het gevolg was dat Wim bang was geworden om zichzelf trouw te blijven. Dat kon hij niet meer. Zichzelf trouw blijven betekende straf, pijn en vernedering. Dat wilde hij koste wat kost voorkomen. Wim groeide op, kwam in de puberteit en werd volwassen. Hij leerde voor bakker en na zijn opleiding vond hij zijn eerste baan. En daar ging het mis. Want, hij kreeg opdrachten van zijn baas, en hij was bang dat hij het niet goed genoeg deed. Daardoor bevroor hij van binnen. Hij slaagde er daardoor niet in om de opdrachten te vervullen. Wim was bang voor iedereen die autoriteit uitstraalde. Hoewel hij verschillende malen van baan wisselde kon hij nergens aarden, en nu was hij al een hele tijd werkeloos. Wim was dus erg bang voor zijn vader, en zijn moeder kon niet tegen zijn vader op.

Hij vertelde me ook dat hij bang was dat hij door zijn vader betrapt zou worden tijdens masturbatie, of dat zijn vader het zou zien als hij een erectie had. Daardoor poogde hij ook zijn erecties te verbergen. Ook stelde hij het masturberen steevast uit totdat zijn erectie weer weggegaan was. Dan probeerde hij te masturberen zonder erectie. Vaak lukte het hem om op deze manier een ejaculatie te krijgen. Het leek wel alsof hij geloofde dat hij verplicht was om te falen op seksueel gebied, om zijn vader tevreden te stellen.

Wat was nu precies die seksuele fantasie? Hij vertelde me dat hij in zijn fantasie ervan genoot als twee vrouwen met elkaar worstelden. De ene vrouw won het dan van de andere. Op het moment dat één van de twee vrouwen overwonnen werd, kreeg hij een orgasme. Hij schaamde zich diep hierover, want zo’n fantasie, dat hoorde niet. Ik bedacht toen, dat hij wellicht de wens had om een vrouw te veroveren, maar dat hij dat zichzelf niet toestond uit angst voor zijn vader. Daarom zou het weleens veiliger voor hem kunnen zijn om het „veroveren” over te laten aan een vrouw. Zijn vader mishandelde alleen Wim en zijn broertje, maar niet zijn zusjes. Dus als het veroveren nu door een vrouw gedaan werd, dan zou hij niet mishandeld worden en die vrouw zou ook niet mishandeld worden.

Wim was zeer geïnteresseerd in mijn analyse. Hij greep pen en papier en schreef alles wat ik zei op, woord voor woord. Hij wilde dat ik langzamer sprak, want hij wilde geen woord missen. Daarna ging hij nog een stapje verder: hij zei, een van die twee vrouwen is mijn moeder. Ik begreep hem eerst verkeerd. ik dacht dat in zijn fantasie zijn moeder het won van die andere vrouw. Ik zei tegen hem: als jouw moeder tegenspel had durven geven aan je vader, dan was jij thuis wellicht veiliger geweest. Dus als jij je moeder met die andere vrouw laat worstelen en ze wint, dan kan dat wellicht opluchting voor jou betekenen.

Maar nee, dat was een verkeerde interpretatie. Het hoge woord kwam er uit: Die andere vrouw versloeg zijn moeder. En op dat moment kwam hij steevast klaar tijdens masturbatie. Hij schaamde zich daarvoor. Ook voelde hij zich schuldig jegens zijn moeder die al overleden was. Hij vroeg zich af of zij daar soms last van had aan gene zijde. Toen zei ik tegen hem: zou het kunnen dat je eigenlijk verliefd was op je moeder en dat jij je moeder wilde veroveren? Maar dat je dat niet durfde uit repressailles voor je vader? Wim ontkende dat niet. Hij vroeg: ben ik dan een slecht mens?

Het grote probleem van Wim was niet dat hij deze seksuele fantasieën had. Want dankzij deze fantasieën vond hij juist een uitlaatklep waardoor hij zichzelf toch seksuele ontlading durfde toe te staan. Het grootste probleem van Wim was dat hij geen conflicten durfde aan te gaan met zijn vader en niet met andere autoriteiten in zijn leven. Hij mocht niet winnen van zichzelf. Net zoals veel andere zonen was hij verliefd op zijn moeder.

Als volwassen man was hij nog steeds verliefd op zijn moeder. En, nog steeds was hij bang voor repressailles van zijn vader als zijn vader zou ontdekken dat hij erecties had. Want, een erectie was het bewijs dat Wim zijn moeder begeerde. Wim was zowel zijn erecties als zijn verlangens gaan veroordelen als slecht. Wim was een laatbloeier die het niet aandurfde om vrouwen aan te spreken die hem begeerlijk voorkwamen. Hij had echt problemen met daten. Maar nu had Wim een leuke vrouw leren kennen, en hij was bang dat hij bij haar geen erectie zou kunnen hebben. Met masturberen wachtte hij immers ook altijd totdat zijn erectie voorbij was?

Wim zat in de tang: hij was bang om een erectie te hebben uit angst voor zijn vader, en nu was hij ook bang om geen erectie te hebben omdat zijn nieuwe vriendin natuurlijk verwachtte dat hij die wel zou hebben. Hier wist Wim geen uitweg voor. Daarom kwam hij bij mij. Hoe moest hij dit oplossen? Voor Wim geen eenvoudige zaak. Want, als hij een succesvol seksleven wil hebben, dan zal hij het hebben van conflicten moeten leren verdragen. hij zal zijn angsten moeten leren verdragen. Alleen dan kan hij zichzelf toestaan om eerlijk uit te komen voor zijn ware wensen en verlangens, en alleen dan zal hij zichzelf zijn erecties kunnen toestaan. Alleen dan zal hij een succesvol liefdesleven voor zichzelf kunnen opbouwen. Daarvoor is het nodig dat hij zijn angsten gaat verdragen in plaats vermijden. Een hele uitdaging voor Wim. hij moest leren om niet alleen zijn  faalangst te verdragen, maar ook zijn angst  om te slagen.

Dit is een voorbeeld van een oedipaal probleem zoals vaker voorkomt. Het omgekeerde komt ook voor: dat een moeder haar zoon voor zichzelf claimt en hem geen eigen leven kan laten leiden. En ook dat kan tot grote problemen leiden voor de zoon, soms levenslang. En ook dit kan tot erectieproblemen of ejaculatieproblemen leiden. Meer hierover in een volgend artikel.